PIERWSZA POMOC DZIKIM PTAKOM

MAPA OŚRODKÓW I AZYLI PTASICH W POLSCE

LECZNICA ADA - PRZEMYŚL

OŚRODEK REHABILITACJI ZWIERZĄT CHRONIONYCH - PRZEMYŚL

POKARM DLA DZIKICH PTAKÓW PODAWANY PODCZAS REKONWALESCENCJI

POKARM NABIAŁOWY DLA PTAKÓW – WEDŁUG J. DESSELBERGERA

OPIEKA NAD PISKLĘCIEM I PODLOTEM

Pierwsza pomoc to wszelkie czynności przed dostarczeniem ptaka do odpowiedniej placówki gdzie oceniony zostanie jego stan i podjęte zostaną dalsze działania. Każdy ma prawo udzielić pierwszej pomocy także ptakom objętym ścisłą ochroną gatunkową. Pierwsza pomoc dzikim ptakom to: pomoc medyczna tj. opatrzenie ran, pomoc doraźna tj. karmienie i przetrzymywanie. Jeśli to możliwe przed udzieleniem pierwszej pomocy poradź się specjalisty! Profesjonalnej pomocy medycznej oraz porad telefonicznych w sprawie dzikich ptaków udziela Ptasi Azyl w warszawskim ZOO tel. 22 670 22 07. Podstawowych porad telefonicznych udziela także wolontariuszka Stołecznego Towarzystwa Ochrony Ptaków tel. 606 571 206. W Warszawie znalezione zwierzęta odwozi do odpowiedniej placówki Ekopatrol straży miejskiej. Wzywa się go dzwoniąc pod ogólny nr straży miejskiej 986. Jednak zgłoszeń jest dużo i czasem bardzo długo czeka się na przyjazd Ekopatrolu.

+ Sytuacje w jakich potrzebna jest Twoja interwencja:

- ptak nie reaguje na otoczenie, siedzi nastroszony, często ma brudne pióra
- widoczne są rany, krew, wysięk
- nie widać ran, ale ptak nie jest w stanie prawidłowo się poruszać, bardzo mocno kuleje, podczas prób lotu widać asymetrię skrzydeł
- zniszczone zostało gniazdo, ptaki dorosłe zginęły lub opuściły pisklęta
- nagie pisklęta leżące poza gniazdem
- ciała obce np. ptaki zaplątane w żyłkę, ptaki ze sznurkami oplątanymi wokół palców
- ptaki podejrzane o postrzał
- ptaki znalezione w pobliżu drogi podejrzane o kolizję z samochodem
- ptaki znalezione pod przewodami elektrycznymi
- ptaki uwięzione w budynkach lub sieci wentylacyjnej
- w trakcie ostrych zim ptaki, które nie są w stanie zdobyć pokarmu, wycieńczone, apatyczne, znajdowane pobliżu osad ludzkich.

Wiele ptaków, jeszcze zanim nauczą się latać, okres dorastania spędza poza gniazdem. Są to tzw. podloty, które dokarmiane przez rodziców, uczą się życia. Nie wolno ich zabierać z naturalnego środowiska! Jeśli wydaje Ci się, że młody ptak potrzebuje pomocy poobserwuj go i upewnij się, czy za jakiś czas nie przylecą do niego rodzice z pokarmem. Jeśli podlot jest narażony na atak psów lub kotów – posadź go w bezpiecznym miejscu, na gałęzi. Nie obawiaj się go dotknąć. Dorosłe ptaki go nie odrzucą, ponieważ ptaki nie mają węchu.

+Ogólne zasady udzielania pomocy:

Bezpieczeństwo ludzi jest najważniejsze! Jeśli znaleziony ptak jest potencjalnie niebezpieczny lub znajduje się w niebezpiecznym miejscu czekamy na odpowiednie służby. Akcje przy drutach wysokiego napięcia, na wodzie, na lodzie, na wysokości, na terenie prywatnym, ewentualne wstrzymanie ruchu na drodze – wymagają obecności odpowiednich służb.

+ Każda interwencja powinna być zaplanowana!

Planując interwencję ustalamy:

- co to za gatunek ptaka i czy potrzebuje pomocy ?
- czy ten ptak może być niebezpieczny ? czy potrzebne będą specjalne służby?
- gdzie go przetransportujemy ?
- jak go schwytamy i przetransportujemy? (rodzaj transportu odpowiedni do czasu podróży i kondycji ptaka ).

+ Minimum stresu: samo chwytanie powinno przebiegać szybko, niedopuszczalne jest wielogodzinne niepokojenie – spowoduje ono szybkie zużycie rezerw energetycznych i dodatkowo osłabi ptaka, może także nasilić krwawienie lub prowadzić do dalszych urazów. Czasem jeśli nie możemy schwytać rannego ptaka a pora roku umożliwia mu żerowanie i nie ma bezpośredniego zagrożenia ze strony drapieżników lepiej odłożyć akcję i monitorować zwierzę. Np. bocian z lekkim urazem skrzydła może żerować na łąkach przez wiele tygodni i czasem lepiej schwytać go dopiero w zimie.

+ Zabezpieczenie ran: u drobnych ptaków (np. wielkości wróbla) nie powinno się zakładać opatrunków – łatwo jest pogłębić uraz i skrzywdzić ptaka, a mała masa ciała nie powoduje pogłębienia urazu. W takich przypadkach najlepiej ograniczyć ruch (pudełko!). U większych ptaków dbając o własne bezpieczeństwo (tj. używając rękawiczek, druga osoba fachowo przytrzymuje zwierzę) należy unieruchomić miejsca złamań i zabandażować rany, tak aby w trakcie transportu nie pogłębiały się urazy.

KAŻDY LEKARZ WETERYNARII MOŻE OPATRZYĆ RANĘ I UNIERUCHOMIĆ ZŁAMANE KOŚCI CZY USZKODZONE STAWY - RANY BĘDĘ ZABEZPIECZONE PRZED CZYNNIKAMI ZEWNETRZNYMI I URAZY NIE BĘDĘ SIĘ POGŁĘBIAĆ.

W razie potrzeby lekarz może skonsultować się z placówką zajmującą się rehabilitacją ptaków dzikich. O ILE DO UDZIELENIA POMOCY MEDYCZNEJ NIE JEST KONIECZNA ZNAJOMOŚĆ GATUNKU TO PRZED PRÓBĄ KARMIENIA MUSIMY ZNAĆ GATUNEK PTAKA.

+ Transport: zawsze musimy wiedzieć jak długo będziemy transportować zwierzę. Dobrze jest zadzwonić do placówki do której wieziemy ptaka, uprzedzić o swoim przybyciu i poradzić się jak transportować ptaka.

Transporter powinien:

- umożliwiać dostęp tlenu (dziurki, otwory wentylacyjne)
- ograniczać ruch, ale ptak nie powinien być ściśnięty; u niektórych gatunków (np. bocian) nie powinno się całkowicie ograniczać ruchu ponieważ może dojść do uszkodzenia kończyn,
- ograniczać dostęp bodźców z zewnątrz (znalezione ptaki to dzikie zwierzęta w stresie).

W czasie transportu trzeba uwzględnić szereg czynników:

+ Temperatura: w czasie transportu w zimie łatwo dochodzi do wyziębienia a w lecie do przegrzania, co zagraża życiu ptaka. Pisklęta w transporcie muszą mieć zachowaną wysoką temperaturę.

+ Klatka nie jest odpowiednia do transportu ptaków! Przewożenie ptaka w klatce grozi mu połamaniem skrzydeł, gdy będzie się w stresie rzucał po klatce.

+ Pudełko kartonowe ma szereg zalet! Jest lekkie, dostępne w każdym sklepie, restauracji, punkcie usługowym. Może być dowolnie modyfikowane:
- dostosowane wielkością do rozmiarów ptaka
- dziurki, otwory wentylacyjne
- napisy (np. kiedy i gdzie znaleziono ptaka, telefon znalazcy).

W pudełku kartonowym panuje półmrok a do ptaka dociera ograniczona ilość bodźców zewnętrznych co dodatkowo go uspokaja. Pamiętajmy że każda manipulacja (w tym przekładanie ptaka z klatki do klatki po przywiezieniu do weterynarza) jest stresem! a w pudełku ptak spokojnie poczeka na przygotowanie przez lekarza klatki i pokarmu, może w nim nawet przenocować.

+ Wyściółka pudełka: zabronione są podłoża, w które ptak może się zaplątać np. wata! Powinno być to tworzywo chłonne i antypoślizgowe np. ręcznik papierowy, zwykły ręcznik, w ostateczności gazeta.
W przypadku piskląt czy ptaków wyziębionych wskazane jest włożenie chociaż prowizorycznego termoforu np. butelki napełnionej ciepłą wodą.

+ Do transportera (pudełka) nie wkładajmy wody – ptak może do niej wpaść, a rozlana spowoduje rozmakanie pudełka. Ptak nie będzie sam pił w trakcie transportu,ale w razie konieczności (np. upałów) wskazane jest pojenie. Ptaki bardzo rzadko pobierają pokarm – dlatego nie wkładajmy pokarmu, szczególnie że w pudełku panuje ciemność. Niektóre ptaki np. bocian powinny być transportowane na czczo. Jeśli jednak ptak tego wymaga wskazane jest dokarmianie.

+ Specyficzne problemy – co robić?

+ Ptak krwawiący
- znajdź ranę
- obandażuj używając dużej ilości materiałów chłonnych
- zostaw ptaka w spokoju, w pudełku
- skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

+ Ptak wyziębiony
- powoli podnoś temperaturę. Zbyt szybkie ogrzanie może doprowadzić do zapaści krążeniowej.
- najpierw pojenie (tylko płyny o niewielkim stężeniu, np. woda z glukozą 5%)
- potem małe ilości lekkostrawnej, łatwo przyswajalnej karmy.

+ Ptak nieprzytomny
- przenieś ptaka w bezpieczne miejsce i zapewnij komfort termiczny
- obserwuj
- delikatnie wsadź do pudełka transportowego
- nie poimy i nie karmimy
- życie uratuje tylko szybka interwencja lekarza.

Ptak wycieńczony (kondycję ptaka sprawdzamy na podstawie mięśni piersiowych)
- zapewnij komfort termiczny
- spróbuj delikatnie napoić ptaka
- małe porcję lekkostrawnego pokarmu.

+ Ptak młody/pisklę nieznanego gatunku
- zapewnij komfort termiczny
- spróbuj delikatnie napoić ptaka
- podaj pokarm białkowy – wszystkie pisklęta w okresie intensywnego rozwoju pobierają pokarm białkowy
- ustal gatunek i prawidłową dietę!

+ Ptak drapieżny
- uwaga na dziób i szpony!
- ptaki drapieżne nie piją, nie próbuj go poić
- ptaki drapieżne pobierają wodę z pokarmu w przypadku odwodnienia można moczyć mięso w wodzie
- nie podawaj podrobów ani wędlin
- ustal wiek i gatunek !
- uważaj aby nie uszkodzić piór!
- zapewnij spokój.

+ Ptak owadożerny
- pokarm zastępczy na krótką metę to gotowane jajko na twardo

+ Ptak ziarnojad
- pokarm zastępczy na krótką metę to drobne kasze ale nie chleb !

Pomocy w identyfikacji ptaka oraz porad, po przesłaniu mailem jego zdjęcia, mogą udzielić
Ptasi Azyl w warszawskim ZOO (azyl@zoo.waw.pl), Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków
(info@stop.most.org.pl) oraz Lecznica zwierząt ADA w Przemyślu (nr tel. 16 6787168)

Źródło: Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków

Copyright © Podkarpacka Grupa Lokalna OTOP